Design a site like this with WordPress.com
Get started

Maak een Lavalamp

Foto van Dean Hochman

Herinner je je nog de betoverende lampen waar kleurrijke vloeistoffen op en neer bewegen en in slow motion van vorm veranderen? Lavalampen zijn al een tijdje uit de mode en passen niet meer in het moderne interieur design. Maar wat als je even terug kon reizen naar de jaren ‘90 en weer naar die bewegende bubbels kon staren, zonder de komende jaren vast te zitten aan een lavalamp? Nog beter: maak het een leuke en leerzame activiteit voor zowel kinderen als volwassenen!

Hier laten we je zien hoe je met huishoudelijke artikelen je eigen tijdelijke lavalamp kunt maken. Het is een leuk en gemakkelijk experiment dat geschikt is voor wie hun kinderen in deze corona-isolatietijd moeten vermaken en voor degenen die hun innerlijke kind naar buiten willen laten en zich door de wetenschap willen laten betoveren.

Het experiment

Volg het onderstaande laboratoriumprotocol. Of er nu kinderen bij betrokken zijn of volwassenen voor wie dit een alternatief is voor een spelletjesavond, moedig alle deelnemers aan om na te denken over wat er gebeurt en waarom. Waarom mengen de twee vloeistoffen niet? Waarom is er alleen beweging als we zout of een bruistablet toevoegen? Hoe verschilt dit van een echte lavalamp en wat veroorzaakt dat verschil? Zoals elke andere wetenschapper, kunnen jullie jullie observaties en conclusies opschrijven.

Laboratorium notities

Hoe werkt het?

Misschien weet je wel dat olie en water elkaar afstoten. Het maakt niet uit hoeveel bruistabletten we aan onze lavalamp toevoegen of hoe goed we de fles schudden, het water en de olie scheiden zich in duizenden kleine druppeltjes. Dat komt omdat water is gemaakt van polaire moleculen, wat betekent dat het twee verschillend geladen kanten heeft: één negatief en één positief. Net als bij magneten, trekken tegengestelde polen van watermoleculen elkaar. Die komen samen en vormen het vloeibare water waar we graag van drinken en onze afwas mee doen. Olie daarentegen is niet-polair en heeft geen interesse om zich met water te mengen.

Lavalamp met zout

Lavalamp met bruistabletten

Dichtheid

Aber warum wandern Blasen einer Flüssigkeit dann in die andere Flüssigkeit in unserer Dat gezegd hebbende, waarom bewegen de lavalampbellen van de ene vloeistof in de andere vloeistof, zonder dat we de fles schudden? Dat heeft te maken met het manipuleren van de dichtheid van de vloeistoffen. Op zichzelf heeft water een hogere dichtheid dan olie, wat betekent dat 50 ml water meer weegt dan 50 ml olie. Dat komt omdat water bestaat uit dichter opeengepakte moleculen – meer moleculen in dezelfde ruimte maken de vloeistof zwaarder. Dat is te vergelijken met een overvolle trein in de spits. Die is zwaarder dan een half lege trein om middernacht.

Zout en bruistablet

Wanneer we zout toevoegen aan onze lavalamp, valt dat door de olie waar sommige olie moleculen zich hechten aan de zoutkristallen. De combinatie van zout en olie is dichter en zwaarder dan water, waardoor het naar de bodem zakt. Zodra het zout is opgelost, krijgt de olie zijn lagere dichtheid terug en zweeft het weer omhoog.

Op een zelfde manier verandert het toevoegen van bruistabletten de dichtheid van water in onze lavalamp. De bruisende tablet zakt naar de bodem en lost op in het water. Tijdens het oplossen komt koolstofdioxide (CO2) vrij. Dat plakt aan sommige watermoleculen. Deze combinatie heeft een lagere dichtheid dan olie of water zonder CO2. Daarom stijgen de CO2-waterbellen op. Zodra de CO2 uit de fles is ontsnapt, dalen de nu dichtere waterdruppeltjes weer naar de bodem.

Jaren ‘90 lavalampen

Originele lavalampen uit de jaren ‘90 gebruiken dezelfde principes maar met een iets andere opzet. Een container bevat twee vloeistoffen (A en B) met vergelijkbare dichtheden, maar met zeer verschillende polariteiten. Ze bevinden zich boven een warmtebron, bijvoorbeeld een gloeilamp. De iets dichtere vloeistof B valt naar de bodem van de lamp, waar de lamp de vloeistof opwarmt en de vloeistof uitzet. Dit betekent dat de moleculen van vloeistof B nu minder dicht opeengepakt zijn dan die van vloeistof A en bubbels van vloeistof B omhoog zweven. Naarmate het verder van de warmtebron af komt, koelt vloeistof B weer af. Nu met grotere dichtheid, daalt het af naar de gloeilamp. Terug op de bodem herhaalt zich de cyclus en hypnotiseert het de waarnemer op een meditatieve en nu hopelijk ook wetenschappelijke manier.

Advertisement

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s